Chửi thề thật sự nhắm đến ai?

“Đ*t m* mày”

“Motherf*cker”

“肏你妈”

Không khó để ta bắt gặp những từ ngữ thế này, bởi chửi thề từ lâu đã là một phần tất yếu của giao tiếp. Nhưng bạn có nhận ra điểm chung giữa chúng? Dù khác biệt ngôn ngữ, tất cả đều hướng tới nữ giới/người mẹ.

Từ chửi và quan hệ quyền lực

Trong cuốn “Swearing: A Cross-Cultural Linguistic Study”, dựa trên nghiên cứu về tiếng chửi trong hơn 25 ngôn ngữ trên thế giới, nhà ngôn ngữ học Magnus Ljung đã chỉ ra 5 chủ đề chính hay xuất hiện trong lời chửi: tín ngưỡng/siêu nhiên, chất thải, cơ quan sinh dục, hoạt động tình dục, và người mẹ. Đáng nói là, ngay cả những hình thức chửi thề liên quan tới hoạt động tình dục cũng chỉ có phạm vi xúc phạm là nữ giới.

Ở một nghiên cứu khác, Giáo sư Lâm Phương Mai (Đại học Quốc gia Đài Loan) lại nhận ra: nghĩa của từ 干/肏 trong tiếng Trung (gần nghĩa nhất với từ “đ*t” trong tiếng Việt) không thực sự giống 交合 (“giao hợp”) hay 做爱 (“làm tình”). “Giao hợp” là từ ngữ trung tính thể hiện khách quan hành vi sinh lí, còn “làm tình” lại có sắc thái tích cực, chứa đựng hàm ý về tâm lý, tình cảm. Mặt khác, từ chửi “đ*t” được xây dựng trên “nền tảng thống trị, áp bức trong mối quan hệ bất bình đẳng về quyền lực (cũng chính là hiện tượng nam giới cầm quyền, đàn áp giới tính).” Từ này sử dụng ẩn dụ tình dục để tạo mối quan hệ thống trị giữa các cá nhân, mang thông điệp chính trị, đi kèm mục đích đàn áp và sỉ nhục. Nói rộng hơn, các động từ chửi thề dạng này đều phản ánh bạo lực, đặt nữ giới là đối tượng có thể mặc sức tấn công, bức hại trong hình thức tình dục lấy nam giới làm chủ thể.

Vì sao lời chửi gọi tên người mẹ?

Tới đây, ta có thể hỏi tiếp: Thế vì sao trong vô vàn danh tính nữ, chửi thề lại hay nhắm vào “người mẹ”?

Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ đưa giả thuyết: nhắc tới mẹ giúp mở rộng phạm vi công kích của câu chửi, vượt hơn nhiều so với chỉ thoá mạ trực tiếp vào cá nhân bị chửi. Nói cách khác, “f*ck your mom” sát thương hơn hẳn “f*ck you”. Lý do là, trong xã hội phụ quyền, phụ nữ bị yêu cầu phải giữ tiết hạnh – cũng là một phần quan trọng của việc giữ gìn quyền uy của người cha trong gia đình. Khi câu chửi tấn công người mẹ, nó đang ám chỉ phụ nữ phát sinh quan hệ tình dục ngoài luồng, từ đó đặt nghi vấn về sự chung thuỷ của người mẹ và quyền lực của người cha. Như thế, đứa con (đối tượng bị chửi) trở thành “con hoang”, với cội nguồn không trong sạch. Tương tự, những từ ngữ xúc phạm quen thuộc khác như “thằng chó đẻ” hay “con đ*” cũng mang cùng hàm ý, dù không trực tiếp nhắc tới danh tính người mẹ. Tóm lại, các lời chửi này chính là một dạng bạo lực lên đối tượng nhạy cảm nhất trong cấu trúc gia đình đối phương: người phụ nữ.

Ngôn ngữ có đang củng cố bất bình đẳng?

Nếu giả thuyết trên đúng, ta có thể phải đối mặt với một hệ quả không mấy dễ chịu: Khi chửi mà nhắc tới phụ nữ, chúng ta có thể đang vô tình giúp cấu trúc quyền lực tiếp tục chà đạp người nữ. Nếu ta tin rằng ngôn ngữ là một công cụ phản ánh và củng cố quyền lực xã hội, liệu việc sử dụng các câu chửi như thế có phải là đang khiến xã hội khó đạt được bình đẳng giới hơn chăng?

Còn bạn, bạn đã bao giờ tự hỏi ngôn ngữ các câu chửi đến từ đâu chưa? Bạn nghĩ thế nào về giả thuyết trên? Những tiếng chửi thề đang thực sự nói lên điều gì?