Giáo dục khai phóng: Con người khác gì AI?

Trong thời đại ChatGPT, hẳn bạn đã nhiều lần bắt gặp câu hỏi trên: Con người khác gì AI?

Câu hỏi khó hơn ta tưởng. Một phần bởi, có nhiều việc mình làm mỗi ngày, một cái máy cũng làm được, mà còn làm tốt hơn: từ làm toán tới soạn emails, từ viết bài đăng Facebook tới phân tích dữ liệu. Và còn một phần bởi, lại có nhiều việc khác mình làm, như xem brainrot, chơi games, hóng drama, dù chẳng xấu chẳng sai, nhưng cũng có gì thiếu thiếu.

Bạn có nghĩ, hình như cuộc sống con người phải nhiều hơn thế?

Nhà thơ Homer từng hát, ba ngàn năm trước: “Con người là gì, nếu không phải những chiếc lá rơi trước gió?” Nói cách khác, một sinh vật mỏng manh, nhưng không ngừng thắc mắc về chính mình. Có lẽ đấy là một điểm khác giữa người và máy? Ta băn khoăn về sự tồn tại của mình, và còn phải sống cùng những băn khoăn ấy.

Giáo dục khai phóng được sinh ra để đào sâu những thắc mắc của con người.

Khác với giáo dục chuyên môn trang bị kỹ năng lao động, giáo dục khai phóng hướng tới những con người toàn diện. Thay vì tập trung vào một chuyên ngành, học viên đặt mình vào những cuộc đối thoại, trải dài trên nhiều lĩnh vực khác nhau: triết học, nghệ thuật, khoa học, nhân văn.

Ý tưởng ở đây là, hiểu biết triết học có ích cho một hoạ sĩ tương lai; nhân văn giúp nhà khoa học trẻ nhìn nhận nghiên cứu của mình; lịch sử làm cho một doanh nhân tỉnh táo hơn. Điều quan trọng không chỉ là lợi thế cạnh tranh, mà còn là thói quen tư duy độc lập: đặt câu hỏi, lắng nghe những quan điểm khác mình, gặp gỡ những ý tưởng lớn của nhân loại. AI biết rất nhiều kiến thức, nhưng giáo dục khai phóng là nơi học viên làm điều mà AI không thể làm: đối diện với chính mình. Như bao nhiêu triết gia, thi hào, nhà tư tưởng từng phải đối diện: Tôi có ổn không? Tôi sống vì điều gì? Tôi khác gì AI?

Đấy chính là tinh thần của Lớp học Hè Pencil Philosophy. Dự án do các cựu sinh viên Đại học Stanford và Columbia sáng lập theo mô hình giáo dục khai phóng, được thiết kế phù hợp với môi trường Việt Nam. Ở đây, bạn trẻ Việt Nam đối thoại triết học, nghệ thuật, khoa học cùng giảng viên, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu. Không những thế, học viên còn tham gia chuyến đi thực địa và thực hành nghệ thuật. Và tìm thấy một cộng đồng những người trẻ ham học hỏi khắp ba miền.

⭕️ Pencil Philosophy - Triết học Bút chì là dự án giáo dục khai phóng do các cựu sinh viên Đại học Columbia và Stanford (Hoa Kỳ) sáng lập.

⭕️ Kết nối với cộng đồng Pencil Philosophy tại Facebook, Instagram, và Threads.