Thư ngỏ: Vì sao lại là Triết học Bút chì?

“Tôi là Bút chì, một vật dụng có vẻ bình thường, nhưng thực ra lại lớn lao và phi thường lắm đấy…” — Leonard E. Read, “I, Pencil”

Khi thấy Page này, các bạn liệu có tự hỏi vì sao dự án lại được đặt tên là Pencil Philosophy - Triết học Bút chì không? Chiếc bút chì là thứ mà tất cả chúng ta đều quen thuộc. Có lẽ lần đầu bạn cầm bút, chiếc bút ấy không phải là bút bi, cũng chẳng phải bút mực. Lần đầu bạn cầm bút để vẽ, để tô, hay để nắn nót viết những dòng chữ đầu tiên, chiếc bút bạn cầm, có phải là bút chì không? Như thế, bút chì đưa bạn bước những bước đầu tiên trong chặng đường học vấn của mình, là điểm khởi đầu để bạn làm quen với thầy cô, bạn bè, tiếp thu kiến thức, tìm hiểu những tinh hoa văn hóa của nhân loại.

Với chúng tôi, bút chì có một vẻ đẹp mà bút bi, bút mực không bao giờ có: Nét bút chì dễ tẩy xóa. Nói cách khác đi, bút chì cho phép ta được thử, được sai, được khám phá, được làm lại. Trong một môi trường giáo dục có phần gò bó, gượng ép, biến học sinh thành các cỗ máy “học vẹt”, việc được tự do đặt câu hỏi, tìm tòi câu trả lời, và tự sửa chữa những định kiến sai lầm của bản thân càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đấy là ý nghĩa biểu tượng mà chúng tôi muốn hướng đến khi đặt tên dự án là Triết học Bút chì.

Sâu xa hơn nữa, nói như Milton Friedman, người được giải thưởng Nobel Kinh tế năm 1976, thì bút chì là một vật phi thường, bởi trên thế giới này không có một cá nhân nào có thể tự mình làm ra cây bút chì cả. Vỏ bút chì làm bằng gỗ cây tùng trồng ở Bắc Mỹ. Muốn chặt cây, ta cần máy cưa; muốn làm máy cưa, ta cần thép. Lõi bút làm bằng than chì (graphite), có lẽ được khai thác từ mỏ khoáng vật ở Nam Mỹ. Chiếc tẩy nhỏ nhỏ ở đuôi bút làm bằng cao su, lấy từ một cây cao su ở Đông Nam Á, vân vân và vân vân. Hàng nghìn người cùng nhau hợp tác để làm nên một chiếc bút chì: những con người không nói cùng một thứ tiếng, tin vào những tôn giáo khác nhau, thậm chí chưa từng gặp nhau bao giờ.[1]

Chỉ một cây bút chì bé nhỏ thế thôi, mà là bài ca về sự hợp tác và trao đổi bình đẳng giữa con người với nhau. Ở Pencil Philosophy - Triết học Bút chì, chúng tôi hy vọng sẽ cùng với các học sinh đặt câu hỏi và đi tìm vẻ đẹp của những điều nhỏ bé như thế.

Chiếc bút chì, vì vậy, cũng chính là lời gửi gắm nguyện vọng và mong muốn của chúng tôi dành cho các bạn trẻ Việt Nam.

[1] Friedman, Milton. Free to Choose (1980). Xem video

⭕️ Pencil Philosophy - Triết học Bút chì là dự án giáo dục khai phóng do các cựu sinh viên Đại học Columbia và Stanford (Hoa Kỳ) sáng lập.

⭕️ Kết nối với cộng đồng Pencil Philosophy tại Facebook, Instagram, và Threads.